مقاله علل افت تحصیلی در درس ریاضی
دلایل افت تحصیلی دانش آموزان در درس ریاضی و علوم
نادره حمیدی[1]
اداره آموزش و پرورش فریدونکنار،
امینه ناندوست کناری[2]
اداره آموزش و پرورش فریدونکنار،
[1] کارشناس ارشد آنالیز ریاضی
[2] کارشناس ارشد شیمی تجزیه
بسیارند دانش آموزانی که با اندک تلاشی دردرس هایی مانند علوم اجتماعی، تاریخ، جغرافیا، ادبیات و... ترسی ازعدم موفقیت خویش ندارند. یعنی با یک بار مطالعه ی آن درس به خوبی از پس امتحان خود بر می آیند. در حالی که بسیاری ازافراد، به ویژه نوجوانان به رغم تلاش زیادی که در درس هایی مانند ریاضی و علوم از خود نشان می دهند، بازهم دچار مشکل در فهم مطالب هستند و ازبازده خوبی درکار بهره مند نمی باشند. نمرات پایان ترم دانش آموزان در این دروس شاهد خوبی بر این مدعاست. فرد، آموزشگاه، خانواده، اجتماع، روش های تدریس معلمین و... ازجمله عواملی است که برپیشرفت ریاضی و علوم دانش آموزان تأثیرگذارند. ما نیزبه عنوان یک معلم بایستی بیاندیشیم که چرا برخی یا بسیاری ازفراگیران با این دروس مشکل دارند وآن رابه درستی درک نمی کنند و یادگیری معناداربرای آنان اتفاق نمی افتد. دراین مقاله در ابتدا عوامل ضعف درسی دانش آموزان، سپس اصول صحیح مطالعه را بیان می کنیم. در انتها نیز راه هایی پیشنهاد می کنیم تا همراه با فعالیت های مناسب، راه های با اهمیت توسعه ریاضیات و علوم در دانش آموزان را گام به گام تقویت کنیم و پیشرفت آن ها را در این دروس باعث
گردیم. کلمات کليدي: مطالعه، ریاضی، علوم، دانش آموز، یادگیری
1. مقدمه
همان طور که می دانیم شیوه مطالعه هر درس با درس های دیگر متفاوت است و با اتخاذ یک روش مناسب و درست برای مطالعه هر درس می توان کارایی و میزان یادگیری خود در آن درس را به میزان قابل توجهی افزایش داد. به عنوان مثال نحوه مطالعه درس ریاضی با درس علوم که شاید تا حدودی شبیه به هم به نظر برسند باید متفاوت باشد. در اینجا قصد داریم نحوه صحیح مطالعه درس ریاضی و علوم را توضیح دهیم. ریاضی جز آن دسته از دروسی است که تعداد زیادی از دانش آموزان و دانشجویان در یادگیری آن مشکل دارند. با شناخت علل افت تحصیلی، شرایط صحیح مطالعه و نحوه ی یادگیری درس ریاضی می توان در این درس به پیشرفت هایی رسید. عوامل جسمی و روحی از موثر ترین عوامل در یادگیری هستند. ایجاد یک محیط آرام برای مطالعه و همچنین خالی کردن ذهن از افکار مزاحم و غیر ضروری گامی اساسی برای شروع است. که البته تقریبا می توان گفت که درس ریاضی درسی است که بیشترین تقاضای مدرس خصوصی برای آن وجود دارد. در کنار
1 کارشناس ارشد آنالیز ریاضی 2 کارشناس ارشد شیمی تجزیه
چکيده
داشتن یک مدرس خصوصی خوب و استفاده از مزایای تدریس خصوصی با مطالعه صحیح درس ریاضی می توان میزان یادگیری را به مقدار زیادی افزایش داد.
2. دلایل افت تحصيلی دانش آموزان در درس ریاضی و علوم
افت تحصیلی یکی از موضوعات بحث برانگیز وتکراری دردرس ریاضی توسط نظام جدید آموزشی می باشد. اما این معضل چرا و چگونه شکل گرفته است؟ چرا دانش آموزان نمی توانند از پس مواد و محتوای آموزشی درس ریاضی بر آیند با اینکه توانایی های لازم برای کسب موفقیت را دارند ولی موفق نمی شوند؟پاسخ این سوال ها عواملی هستند که موجب شکست دردرس ریاضی
و علوم می شوند.
یادگیری ریاضی از طریق تجربه کردن، سوال کردن، کشف کردن، نقض کردن، توضیح دادن و بحث کردن صورت می گیرد.
وقتی کودک پا به مدرسه می گذارد، معلم می گوید: درس ریاضی را جدی بگیرید. همین عبارت "جدی بگیرید" برای دانش آموز مشکل ایجاد می کند و با ترس با مسایل ریاضی نگاه می کند ونگران خوب یاد گرفتن آن می شود. بعضی از دانش آموزان به دلیل بی انگیزگی وبه علت عدم پشتکار وعدم بر خورد اصولی با مسائل ریاضی خود را ناتوان از حل آن می دانند و بیشتر مایلند با مراجعه به معلم و یا با کمک کتاب های کمک درسی آن را حل کنند. دانش آموز زمانی می تواند ریاضی را فرابگیرد که با توانایی های خود آشنا باشد و با تمام وجود باور کند که ریاضی هم یک علم است ودرزندگی کاربرد دارد. اگر او با تمام وجود باور کند که برای پیشرفت در زندگی به ریاضی احتیاج دارد نسبت به یادگیری آن انگیزه پیدا می کند. افت تحصیلی وعدم موفقیت دردرس ریاضی همواره موجب ایجاد نگرانی واضطراب در مربیان و والدین می شود. باید دانست که علت واحدی موجب این شکست نمی شود.
به همین سبب ناگزیزیم بسیاری از عوامل را مورد توجه وبررسی قرار دهیم. در ادامه فقط به چند مورد اشاره می کنیم:
2-1.خود فرد:
وراثت و نداشتن استعدادکافی، غلبه یا احساس ضعف، فشارشدید عصبی، عادت نداشتن به تمرکز، عدم وجود انگیزه .دانش
آموزان هدف تحصیلی را فراموش کرده اند از طرفی باید درک کرد که فشار روحی ناشی از کمبود های زندگی دانش آموزان را افسرده می کند وآنها را ناامید می سازد.برخی مطالب کتاب را کافی نمی دانند. عدم علاقه دانش آموزان به درس ریاضی، مملوس نبودن درس وعدم کاربرد اکثر روابط ریاضی در زندگی روزمره، حواس پرتی وبی توجهی، سوال نکردن درهنگام درس، نا امید بودن
ازیادگیری وفهم درس
2-2 اجتماع:
وضع نابسامان خانواده، کمبود یا افراط در محبت، احساس تبعیض، معاشرت های نامناسب. نقش معلم رانباید دریادگیری ریاضی نادیده گرفت. یادگیری ریاضی بدون زحمت نیست هر چند که لذت بخش باشد وقت محدود معلم برای تدریس وحل تمرینات یعنی همان زمان کم وحجم زباد کتاب ها، کسالت آور بودن زنگ ریاضی، استفاده از روشهای سنتی وسخنرانی دردرس ریاضی، یادگیری ریاضی رامشکل تر می کند. روش ارزشیابی وسنجش دبیان براساس درصد قبولی که کیفیت ومیزان سطح علمی دانش آموزدر نظر گرفته نمی شود.
2-3 خانواده:
وضع مسکن ومحیط زندگی، کثرت کارواشتغال والدین، اشتغالات فکری از فقر یا رفاه خانواده.
2-4 محيط تحصيل:
ضعف پایه ی درسی، کثرت عددی دانش آموزان، روش ارزشیابی وامتحانات، عدم استفاده از وسایل کمک آموزشی، عدم
آشنایی باروشهای جدید تدریس وبه کارگیری آن توسط معلم.] 1[
1- اصول صحيح مطالعه
3-1 برنامه ریزي: یکی از عوامل اصلی موفقیت، داشتن برنامه منظم است. برنامه ریزی صحیح این است که چگونه از وقت و امکانات موجود
حداکثر استفاده را ببرید. عدم برنامه ریزی صحیح باعث اتلاف وقت شده و بازده مطالعه بسیار کاهش می یابد. نکته ای که در این جا قابل ذکر می باشد این است که، داشتن برنامه مهم است ولی مهم تر از آن اجراء برنامه است.
بهترین برنامه ریزی درسی، خود فرد است . یعنی هر شخص باید با توجه به شرایط روحی، جسمی، محیطی، زمانی، علاقه،
هدف، نقاط ضعف و قوت خویش برای خودش برنامه ریزی کند. کوتاه، ساده و قابل اجراء بودن برنامه صحیح است. یعنی هر قدر برنامه حجیم و سخت باشد تاثیر منفی بر روحیه فرد می گذارند و به خاطر پیچیدگی شان، غالباً با شکست مواجه می شوند. هر قدر برنامه کوتاه تر و ساده تر باشد. شخص راحت تر آن را در زمان تعیین شده انجام می دهد. و تجربه ای موفق در زمینه برنامه ریزی کسب می کند و این تجربیات موفق در رسیدن به موفقیتهای بعدی تاثیر بسزایی خواهند داشت. وقتی برنامه ای را نوشتهاید، باید آن را درزمان مشخص اجرا کنید. اگر نظم خاصی در اجراء برنامه داشته باشید، به راحتی می توانید به اهداف خویش برسید. کسانی
که نظم و ترتیب در اجراء برنامه را رعایت نمی کنند، غالباً برنامههای آنان با شکست مواجه می شود.
3-2.مکان و زمان
اتاق مطالعه باید ساکت و آرام و تا حد ممکن از عکس، پوستر و اشیایی که موجب حواس پرتی می شوند خالی باشد. نور اتاق باید کافی و مناسب باشد. بهترین نور برای مطالعه روشنایی روز است. نور باید در سطح اتاق پخش گردد. بنابراین چراغ مطالعه برای درس خواندن مناسب نیست. نور نباید کم باشد. اتاق مطالعه باید از تهویه مناسبی برخوردار باشد. در مطالعه فاصله چشم تا کتاب باید رعایت شد و فاصله مناسب حدود ۴۰-۳۰ سانتی متر است. میز مطالعه باید از نظر ارتفاع وسعت و رنگ مناسب باشد. و اما زمان مطالعه. واقعیت این است که هیچ زمانی به طور دقیق و انحصاری برای مطالعه وجود ندارد. زمان مطالعه بستگی
به خودش دارد که چه موقع از نظر جسمی و روانی آمادگی لازم را دارید. نکته ای که در مورد زمان مطالعه باید رعایت کنید این است که ، استراحت چه قبل از مطالعه و چه بعد از مطالعه را باید در نظر گرفت. نیم ساعت مطالعه و ۵ دقیقه استراحت، روش بسیار خوبی برای مطالعه کردن است. زیرا اولاً شما آستانه یادگیری را رعایت می کنید و ثانیاً با استراحت کوتاه، فرصتی برای مغز در نظر می گیرید تا به تجزیه و تحلیل اطلاعات بپردازد باید یادآور شد که نیم ساعت مطالعه و ۵ دقیقه استراحت به این معنی نیست که دقیقاً بعد از نیم ساعت مطالعه حتماً استراحت کنید حال اگر چند دقیقه این طرف و آن طرف شد ، اشکالی ندارد . اما بهتر است بیش از ۴۵ دقیقه نشود.] 2[
3-3.تمرکز
در ابتدا تعریفی از «تمرکز» ارائه می دهیم: تمرکز حالتی است که در آن از میان افکار و آراء مختلف شخص، یک فکر در مرکز
قرار می گیرد و بقیة افکار و آراء او نسبت به آن فکر، جنبة پیرامونی دارند. بنا به تعریفی دیگر، تمرکز حواس یعنی توانایی ثابت نگه داشتن توجه و دقت روی موضوع یا کاری که به میل و ارادة انتخاب شده است و مانع شدن از اینکه این دقت و توجه به سوی
موضوعات دیگر منحرف شود.] ۳[ برای ایجاد تمرکز و تقویت آن ابتدا باید عواملی را که باعث می شوند تمرکز حواس شخص از بین برود شناسایی کرد و سپس
با راه های مقابله با آنها آشنا شد. این عوامل عبارتند از:
3-3-1.عدم علاقه نسبت به موضوع مورد مطالعه:
از مهمترین عوامل عدم تمرکز حواس، آن است که خواننده نسبت به کتاب یا موضوع مورد مطالعه، علاقه نداشته باشد. بهترین
شیوه مقابله با این حالت، آن است که بین این موضوع یا کتاب، با آنچه مورد علاقة شدید خواننده است ارتباطی برقرار شود. مثلاً دانش آموزی که به قبولی در کنکور علاقة زیادی دارد، باید میان این کتاب و قبولی در کنکور ارتباطی برقرار کند تا از این راه، حالت
بی علاقگی او زایل شود.] ۴[
3-3-2.عدم هماهنگی بين قدرت اراده و تخيل:
اگر تخیّل خواننده با اراده اش هم سو نباشد نمی تواند تمرکز حواس کافی داشته باشد. در روان شناسی ثابت شده است که در
این تضاد و ناهماهنگی، قدرت تخیّل قوی تر از اراده است. مثلاً دانشجویی کتابی را باز می کند و به مطالعه آن می پردازد، پس از مدّت کوتاهی افکاری به ذهنش خطور می کند مثلاً با دوستانش بازی می کند، به سینما می رود... این تخیلات باعث می شود که خواننده تمرکز خود را از دست دهد. برای غلبة بر این مشکل خواننده وقتی می خواهد موضوع خاصی را مطالعه کند بهتر است خود را در حال و هوای مخصوص آن موضوع قرار دهد. مثلاً اگر کتاب پزشکی می خواند، خود را در حال و هوای پزشک قرار
دهد.]۵[
3-3-3.آشفتگی هاي درونی:
منشأ این آشفتگی ها در درون انسان قرار دارد مانند :نگرانی، ترس، اندوه، حسادت و به طور کلی احساسات هیجان آمیزی که
در ذهن مانع تمرکز می شود. بهترین راه برای منحرف کردن توجه فکر از نگرانیها این است که آنها را در کاغذی یادداشت کنید و به خودتان بگویید که بعد از مطالعه دربارة آنها فکر خواهید کرد. با این روش ساده، ذهن شما تنها متوجه مطالعه خواهد شد و به صورت موقت از پرداختن به نگرانیها منحرف می گردد و قدرت تمرکز را افزایش می دهد.]6[
3-3-4.آشفتگی هاي بيرونی:
این آشفتگی ها از تحریک های غیر عادی حواس مختلف انسان ایجاد می شود، هر گونه تحریک غیر عادی حواس، ممکن
است فرایند تمرکز را با اشکال مواجه کند. تشنگی، گرسنگی، درد، گرما، سرما و.. موجب بر هم خوردن تمرکز می شود. برای رفع این آشفتگی ها باید تا حدّ امکان محیط مطالعه را از محرک های خارجی دور ساخت. مثلاً محیطی را برای مطالعه انتخاب کنید که
در آنجا صداهای ناهنجار، رفت و آمد وسایل نقلیه و.. نباشد. همچنین نور محل مطالعه هم باید به اندازة کافی باشد.] 7[
3-3-5.گوش دادن به موسيقی:
گوش دادن به رادیو یا نوارهای آهنگ هنگام مطالعه باعث انحراف توجه و کاهش تمرکز می شود. این که بعضی ها می گویند که صدای رادیو یا نوار موسیقی در تمرکز به آنها کمک می کند درست نیست. اگر دانش آموزی با این طریق مطالعه، خوب یادمیگیرد با حذف موسیقی نمراتش بهتر خواهد شد.] 8[
از راهکار های افزایش تمرکز و حافظه می توان به خواب و استراحت کافی، ورزش منظم و روزانه، استفاده از تصاویر سه
بعدی، جمع و تفریق اعداد چند رقمی بدون ماشین حساب، شمارش معکوس اعداد و .... اشاره کرد.
4.نقش معلم در یادگيري بهتر دانش آموزان
4-1.ایجاد علاقه از طریق معرفی کاربرد هاي ریاضی و علوم در زندگی
ممکن است دانش آموزان در کلاس درس بارها وبارها ازمعلم ریاضی بپرسند مطالعه ی ریاضی چه کمکی به ما می کند؟ ریاضی در زندگی چه کاربردی دارد؟ وبه چه دردمان می خورد؟معلم باید پاسخ متقاعد کننده برای سوالات بالا داشته باشد اگر دانش آموز درک کند که ریاضیات را برای چه می خواند با علاقه بیشتری به سوی آن جلب می شود واین باعث پیشرفت ریاضیات خواهد
شد پس درپاسخ به این پرسش ها می توان پاسخهای زیر ارائه کرد:
ریاضی به عنوان یک تلاش انسانی موجب تقویت قوه ی استدلال و ایجاد نظم فکری و دمیدن روح زیباشناسی در دانش آموزان
می شود.ریاضی به دانش آموزان قدرت تصمیم گیری می دهد. آن ها را منطقی بار می آورد. همچنین ریاضیات ذهن را نظم می بخشد و ریاضی مشعل کوره راه های آدمی است. چند مثال از کار برد ریاضی در زندگی روزمره:
4-1-1.ارقام
در زمانهای قدیم هر قدمی که در راه پیشرفت تمدّن برداشته می شد، بر لزوم استفاده از اعداد می افزود . اگر شخصی گله ای از گوسفندان داشت ، می خواست آن را بشمرد ،یا اگر می خواست معبد یا هرمی بسازد ، باید می دانست که چقدر سنگ برای آن لازم دارد . اگر دارای زمین بود ، می خواست آن را اندازه گیری کند . اگر قایقش را به دریا می راند ، می خواست فاصله ی خود را از ساحل بداند . و بالاخره در تجارت و مبادله ی اجناس در بازارها ، باید ارزش اجناس حساب می شد. هنگامی که آدمی محاسبه با ارقام را آموخت ، توانست زمان ، فاصله مساحت ، حجم را اندازه گیری کند . با بکار بردن ارقام ، انسان بردانش و تسلّط خود بر دنیای پیرامونش افزود .
4-1-2.کاربرد معادله و دستگاه معادلات خطی
دستگاه های معادلات خطی اغلب برای حساب کردن بهره ی ساده ،پیشگویی ، اقتصاد و پیدا کردن نقطه ی سر به سر به کارمیرود. معمولاً هدف از حل کردن یک دستگاه معادلات خطی ، پیدا کردن محل تقاطع دو خط می باشد.در مسائل دخل و خرج که درمشاغل مختلف وجود دارد ، پیداکردن نقطه تقاطع معادلات خط یعنی همان پیدا کردن نقطه ی سر به سر. در اقتصاد هم
نقطه تقاطع معادلات خطی ، عبارتست از : قیمت بازار یا نقطه ای که در آن عرضه و تقاضا با هم برابر باشند.
4-1-3.کاربرد مساحت
مفهوم مساحت و تکنیک محاسبه مساحت اشکال مختلف ، از اهمّ مطالب هندسه است. به سبب کاربرد فراوانی که در زندگی روزمرّه مثلاً برای محاسبه ی مساحت زمینها با َاشکال مختلف . و همچنین درفیزیک و جغرافیا و سایر دروس دانستن مساحت ها لازم به نظرمی رسد .
4-1-4.کاربرد چهار ضلعی ها
شناخت چهارضلعی ها و و دانستن خواص آنها ، برای یادگیری مفاهیم دیگر هندسه لازم است و ضمناً در صنعت و ساخت
ابزار و وسائل زندگی و همچنین برای ادامه تحصیل وهمین طور در بازارکار نیاز به دانستن خواص چهارضلعی ها احساس می شود .مقاطع مخروطی یکی از مباحث مهم و کاربردی در ریاضیات بوده وهست .
4-1-5.کاربرد حجم
به سبب نیازی که دانش آموز در زندگی روز مرّه و همین طور در بکار گیری آن در سایر علوم نظیر ، شیمی ، فیزیک ،زیست شناسی و مخصوصاً هنر برایش پیش می آید،همچنین در شغلهایی که در جامعه وجود دارد و یا در ادامه تحصیل دانستن دستورهای محاسبه ی حجماجسام ، یادگیری مبحث حجم ضروری به نظر می رسد .] 9[
4-2.تاثير ابزار کمک آموزشی
پیشرفتهای شگرف در عصر انفجار اطلاعات مدیون بهره گیری هماهنگ و بهینه از کلیه حواس انسان خصوصا حس بینایی و شنوایی است زیرا حدود 88 درصد از یادگیری انسان توسط این دو حس صورت می گیرد که نقش آنها در فرا گیری و تفهیم عمیق همراه با پایدار ماندن مطالب در ذهن نسبت به سایر حواس بسیار بیشتر است.چنین فراگیری با ثباتی توسط این حواس ،نیازمند استفاده از وسایل و لوازم خاصی است که به آن رسانه های آموزشی (ابزارهای آموزشی ) می گویند .تنوع این گونه ابزارها از طریق اختراع و اکتشافاتی که صورت گرفته زندگی بیشتر انسانها را در سراسر جهان بطور مستقیم و غیر مستقیم تحت نفوذ و تاثیر خود قرار داده است به نحوی که شیوه زندگی تغییر یافته و اثرات آن برخوردها و ارتباطات اجتماعی و رفتارهای مربوط به آن ،سنتها و
آداب و رسوم و حیات تمدن بشری راتحت تاثیر خود قرار داده و به آن شکل جدیدی بخشیده است .
اختراع رایانه ها ،ماهواره ها ،تلویزیون ،رادیو ،نمابر، ویدئو و دیسک، تلفن های سیار و معمولی مرزهایی را که زمانی افراد و فرهنگهای متفاوت جهان از نظر جغرافیایی، اقتصادی و سیاسی جدا کرده بود از بین برده است و ارتباط میان انسانها را تسریع بخشیده است.] 1۰[
وسایل آموزشی ،کلیه ادوات و اشیایی را شامل می شود که برای تفهیم بهتر و بیشتر آموزش به فراگیران بکار می رود.معلمی
که دردرس زیست شناسی از انواع مولاژ استفاده می کند از این گونه وسایل برای بهتر و بهینه نمودن مفاهیم درس و انتقال آن به ذهن دانش آموزانش استفاده کرده است در اینجا معلم نقش رسانه آموزشی دارد و مولاژ به عنوان وسیله کمک آموزشی است. اگر در یک برنامه آموزشی تلویزیون از تخته و گچ استفاده شود،تلویزیون نقش رسانه آموزشی و تخته و گچ نقش و سایل کمک آموزشی را ایفا نموده است.تفاوت رسانه آموزشی با وسایل کمک آموزشی در این است که رسانه آموزشی به عوامل ،وسایل یا ابزاری گفته می شود که کل محتوای آموزش را به فراگیران منتقل می کند،در حالی که وسایل کمک آموزشی شامل اشیاء ، وسایل و ابزاری است
که تنها در بخشی از آموزش از آنها استفاده می شود.] 11[
تهیه و ساخت انواع مولاژها ، ماکت ها و یا رسم تصاویر آنها نیز می تواند نقش وسایل کمک آموزشی را در تفهیم بهتر
مطالب به فراگیران نشان دهد. البته تهیه این گونه وسایل و لوازم و تجربه و هدایت معلمان به عنوان راهنمایان فراگیران در این زمینه بسیار با اهمیت است و باید با هدف و با فلسفه خاص خود باشد.]12[
5.روش مطالعه درس ریاضی براي دانش آموزان
ریاضیات شامل علائم، فرمولها، روشهای ویژه و کتابهای درسیای است که سخت به نظر میآیند و خیلی کلمات و اصطلاحات منحصربهفرد هستند. در نتیجه مهم است که از مهارتهای مطالعهای استفاده کنید که اختصاصاً مناسب ریاضیات باشد.
شما نمیتوانید ریاضیات را فقط با خواندن و گوش دادن یاد بگیرید. قسمت زیادی از یادگیری ریاضیات به تمرین کردن فعالانه
بستگی دارد. این بدان معنی است که شما حتم ًا باید همهی تکالیف و وظایف محولهی درسی خود در ریاضیات را انجام دهید. یاد گرفتن چگونگی استفاده از فرمولها و روشها، حیاتی است.
ریاضیات یک موضوع زنجیرهای است. چیزی که در یک روز معین درس داده میشود بر اساس آموختههای روز قبل از آن است. همین که عقب افتادید، دوباره رسیدن به درس سخت میشود. آماده شدن برای امتحان، آن هم در دقایق آخر، به شما کمک نخواهد کرد. باید در همهی کلاسها شرکت کنید و پابهپای معلمتان پیش بروید. ریاضیات مبحث سختی است که به طور فزایندهای پیچیده میشود. شاید لازم باشد که زمان مطالعهی بیشتری برای ریاضیات نسبت به دیگر مباحث اختصاص دهید.
سعی نکنید که روش خود را در ریاضیات حفظ کنید. فرمولها و روشهای بسیار زیادی در ریاضیات وجود دارد. سعی کنید
که بر روشهای کلیدی مسلط شوید. این کار میزان اطلاعاتی را که باید به خاطر بسپارید کاهش خواهد داد.
وقتی روشی را برای حل یک مسئله یاد گرفتید، دقیقاً همان روش برای دیگر مسائل هم در اغلب موارد میتواند استفاده شود. وقتی با مسئلهی جدیدی روبهرو میشوید، سعی کنید آموختههای قبلی خود را بر مسئلهی جدید اعمال کنید.
ریاضیات مبحثی است که بسیاری از دانشآموزان را مضطرب میکند. داشتن اعتمادبهنفس میتواند اضطراب شما را کاهش
دهد. روشهایی که برای مطالعهی ریاضی به شما پیشنهاد میکنیم میتواند به شما در موفقیت در ریاضیات کمک کند. تا زمانی که تشخیص میدهید به راهکارهایی بیش از اینها نیاز دارید، کمک بگیرید و تلاش بسیاری بکنید.حجم بسیار زیاد و تنوع در درس ریاضی، عواملی هستند که باید داوطلبان با برنامهای ویژه و پیوسته، خود را در این درس بسیار مهم برای کنکور سراسری آماده کنند تا به بهترین نتیجه برسند. مطالعهی درس ریاضی را باید بر مبنای سه اصل یادگیری، تمرین و مرور قرار دهیم که در ادامه به هر یک
از این موارد میپردازیم:
1-5.یادگيري:
اولین مرحله از مطالعه، یادگیری است که میتوان گفت بهترین اصل است؛ زیرا تا درست و مفهومی یاد نگیریم، نمیتوانیم سؤالات ریاضی را به درستی پاسخ دهیم؛ پس باید از تمام ابزارهای موجود برای یادگیری استفاده کنیم. ابزارهای یادگیری این درس عبارتاند از: کلاس، جزوه و کتاب درسی. دانش آموزان باید به دقت در کلاس، درس را از دبیر بیاموزند، سپس در همان روز،
مبحث تدریسشده را از جزوه، مطالعه کرده و مثالها را مجدداً حل کنند.
بعد از خواندن جزوه، نوبت به مطالعهی کتاب درسی میرسد که باید خط به خط آن را بخوانند و تمام مثالها و تمرینهای حلشده و حلنشده را حل کنند. تعدادی از تستهای کنکور سراسری، عیناً از مثالها و تمرینها و نکات متن درس مطرح میشود. برای حل سؤالات ریاضی، تنها یاد گرفتن نکات، قضیهها و فرمولها کافی نیست بلکه باید علاوه بر یادگیری و فهمیدن، آنها را به
خاطر بسپارند؛ زیرا در جلسهی آزمون، نه کتاب داریم و نه جزوه.
اول به دقت و مفهومی یاد بگیرند و سپس فرمولها و نکات و رابطهها و... را حفظ کنند. در ادامهی مرحلهی یادگیری لازم
است تعدادی تست به طور آموزشی از مبحثی که مطالعه کردند، حل کنند. در حل تست به طور آموزشی، زمان تست زدن مهم نیست، بلکه یادگیری تمام نکات تست و بهکارگیری مطالب مطالعهشده در حل تست، مهم است. هنگام حل تست آموزشی میتوانند از جزوه یا کتاب درسی یا حتی پاسخ تشریحی تست کمک بگیرند. تعداد تستهای آموزشی باید به اندازهای باشد که تمام مطالب
درسی در آن مبحث را پوشش دهد. پس از حل تستهای آموزشی، نوبت خلاصهنویسی است. مباحثی را که مطالعه و چند تست آموزشی از آن حل کردند خلاصه نویسی کنند. سعی کنند در خلاصه نویسی، تمام مطالب و نکات مهم را یادداشت کنند. با پایان خلاصهنویسی، مبحث مطالعهشدهی مرحلهی اول مطالعه که یادگیری است، به پایان میرسد.
2-5.تمرین:
پس از اینکه درس را خوب یاد گرفته و خلاصه نویسی کردند، باید برای تثبیت و تسلط مطالب و نکات درسی و نیز بالا رفتن
سرعت تستزنی، تعدادی تست را تمرین کنند. تستهایی را که حل نکردند یا غلط حل کردند، حتماً علامتگذاری کنند؛ زیرا در این تستها ضعف دارند و باید آنها را برطرف کنند.
چون حجم مطالب درسی و تنوع آنها زیاد است، نباید تعداد تستهای تمرینی به قدری زیاد باشد که از مباحث دیگر عقب
بیفتند؛ باید تست را به دقت و متناسب با حجم مبحث مطالعهشده انتخاب کنند. اگر مبحثی را به طور کامل نخواندند، به حل تستهای تمرینی نپردازند، مثلاً تا تمام نکات دنباله را یاد نگرفتند، از مبحث دنباله، تست تمرینی حل نکنند. توصیه میکنم، متناسب با هر تستی که از یک مبحث در کنکور سراسری مطرح میشود، حداقل ۵۰ تست به طور تمرینی حل کنند؛ مثلاً اگر از مبحث
مجانبها در کنکور سراسری، یک سؤال مطرح میشود، حداقل باید ۵۰ تست مجانب، به طور تمرینی حل کنند.
در انتخاب تستهای تمرینی، اولویت با تستهای کنکورهای سالهای گذشته است؛ چون هم استاندارد هستند و هم تمام مطالب درسی را پوشش میدهند.
3-5.مرور:
چون حجم مطالب در درس ریاضی زیاد است؛ ممکن است بعضی از مطالبی را که قبلاً مطالعه شده، فراموش شود. در این
صورت باید در فواصل معین، مطالب مرور و دوره شود. در این مرحله از مطالعه میتوانند هم از جزوه و هم از خلاصه نویسی ها استفاده کنند. پس از خواندن آنها و یادآوری نکات، بهتر است به سراغ تستهای علامتگذاریشده بروند و آنهایی را که قبلاً اشکال داشتند، مجدداً حل کنند و اگر زمان داشتند، تعدادی تست جدید از آن مبحث حل کنند. هر اندازه بتوانند تعداد دفعات مرور
را بیشتر کنند، آمادهتر شده و حضور ذهن بالاتری برای حل سؤالات تستی پیدا میکنند.] 1۳[ 6- نتيجه
ریاضیات و علوم به این دلیل اهمیت ندارد که درهمه رشته ها کاربرد دارد بلکه به این دلیل اهمیت دارد که پرداختن به آن ذهن را شفاف می کند خلاقیت را بالا می برد وگفتمان را تسهیل می کند و باعث می شود مردم قبل از هرکاری فکرکنند ، برنامه ریزی کنند تا کمتر اشتباه کنند واشتباهات را بتوانند جبران کنند. بنابراین اگرمی خواهیم شاهد پیشرفت افراد در درس ریاضی باشیم باید به افراد کمک کنیم تا ریاضیات را در زندگی خود بکار برند و لذت برند. بایستی سعی کنیم از پیرایه های بی دلیلی که به ریاضیات بسته شده رهایشان کنیم و به جنبه های عملی ، نسبی و اجتماعی ریاضیات بپردازیم . باید به دانش آموزان فرصت دهیم خطا کنند،اشتباه کنند و دوباره بسازند. بایستی با جنبه های عملی قابل دسترسی شروع کنیم و به مردم بباورانیم که ریاضی قابل دسترسی است . بی شک شناسایی علمی مشکلات و آسیب شناختی رفتار و پیشرفت ریاضی فراگیران وتلاش واقع بینانه برای رفع آن ها موضوع جدی آموزش ریاضیات و رسالتی سنگین بردوش همه کسانی است که به نوعی به تدریس وفعالیت درریاضیات مشغول هستند .ما نیازمند ایجاد یک فضای بهداشت روانی برای کار ریاضی هستیم ، فضایی که مهارت های تفکر ریاضی و درک معنا دار مفاهیم و مهارت های ریاضی را رشد دهد واز یادگیری های حافظه ای و غیر معناداربکاهد . به امید روزی که تدریس وآموزش، مفید واثربخش
باشند.
منابع
1) http://www.riazi88-harsin.blogfa.com/post-8.aspx، حسینی، 88/9/1 2) علیپور، بیژن، شرایط مطالعه: 2۴ شرط اصلی برای درس خواندن، تهران، موسسه تند خوانی علیپور، دکلمه گران، 1۳76 ۳) خادمی، عین الله، مطالعه ی روشمند، قم، پارسیان، 1۳79 ۴) همان ۵) همان 6) نظری، مرتضی، عوامل موفقیت در تحصیل، تهران، انتشارات مدرسه، 1۳7۴ 7) همان 8) دلجو، شریعت، شیوه های یادگیری و مطالعه، تهران، نشر زرین، 1۳81
9) 90/http://didbani7.mihanblog.com/post، رضا دیدبانی، 94/12/9 10) قورچیان، نادرقلی، جزئیات روش های تدریس، تهران، انتشارات فراشناختی اندیشه، چاپ سوم، 1379 11) علی آبادی، خدیجه، مقدمات تکولوژی آموزشی، تهران، انتشارات پیام نور،1390 12) احدیان، محمد، مقدمات تکنولوژی آموزشی،تهران، نشر و تبلیغ بشری 1378 13) 302721=http://www.tebyan.net/newindex.aspx/index.aspx?pid، حسین احمدی، 94/5/11
این وبلاگ توسط نادره حمیدی، دبیر و سرگروه ریاضی شهرستان فریدونکنار، ایجاد شده و هدف آن اطلاع رسانی و ارائه مطالب و فایل های مفید در زمینه ی آموزش ریاضی می باشد. امید است که در جهت بهبود آموزش و یادگیری ریاضی موثر واقع گردد.